Έχουν περάσει τουλάχιστον έξι μήνες από την υιοθέτηση στου μνημονίου, που επέβαλαν οι Ευρωπαίοι εταίροι, η Ευρωπαϊκή κρατική τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που οδήγησε στη λήψη σκληρών οικονομικών μέτρων από την κυβέρνηση, προκειμένου να ανταπεξέλθει στις δεσμεύσεις, που ανέλαβε με την υπογραφή του μνημονίου και πριν λίγες μέρες, οι κυβερνώντες παραδέχθηκαν την αστοχία των μέτρων και την ανάγκη λήψης νέων μέτρων.

Αν δούμε τα πράγματα από την αρχή, θα πρέπει, αρχικά να σταθούμε στο θέμα της αστοχίας των πρώτων μέτρων, οι οποία οφείλεται σε δύο βασικούς λόγους:

  • Η μονόπλευρη, αιφνίδια και πολύ άγρια επίθεση κατά των εισοδημάτων, προκάλεσε σοκ στους πολίτες και έπνιξε την αγορά, που αποτελεί και την ψυχή της Ελληνικής Οικονομίας.
  • Η λήψη των συγκεκριμένων μέτρων, τα οποία κινούνται σε πολύ σφιχτά πλαίσια, ήταν εξαρχής ένα αμφίβολο επιχείρημα, όσο το συνολικό έλλειμμα της χώρας μας δεν είχε σταθεροποιηθεί.

Με την αναθεώρηση, λοιπόν, του ελλείμματος από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, αποδείχθηκαν τόσο η αποτυχία, όσο και η ανωριμότητα των πρώτων μέτρων. Για αυτό το λόγο η κυβέρνηση αναγκάζεται να υιοθετήσει νέα μέτρα με στόχο την αύξηση των εσόδων ακόμα περισσότερο και τη μείωση του ελλείμματος. Ο προσανατολισμός αυτών των μέτρων είναι προς την κατεύθυνση της μείωσης του κράτους, γενικά. Αυτό, στην ουσία, σημαίνει ότι η κυβέρνηση επιθυμεί να μειωθεί το κοινωνικό κράτος, να ελαχιστοποιηθούν οι κρατικές σπατάλες και να ανασταλεί οποιαδήποτε κρατική επένδυση που στοχεύει στην ανάπτυξη. Προσπαθεί, επίσης, να επιβάλει ένα πλαφόν στις αμοιβές του δημοσίου, βάζοντας στο στόχαστρο τα λεγόμενα «ρετιρέ».

Και ενώ θα μπορούσε κάποιος, εκ πρώτης όψεως, να ισχυριστεί ότι αυτά τα μέτρα κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, υπάρχουν κάποια σημεία που θα πρέπει να προσεχθούν ιδιαίτερα:

  • Η εφαρμογή ενός πλαφόν στις αμοιβές του δημοσίου, δε θα πρέπει να συνεπάγεται επιπλέον μείωση στις απολαβές και των υπόλοιπων υπαλλήλων και ιδιαίτερα των μη προνομιούχων και των χαμηλόμισθων.
  • Η μείωση στις σπατάλες του δημοσίου, θα πρέπει να γίνει με προσεκτική και σοβαρή μελέτη και οπωσδήποτε να μην οδηγήσουν σε περικοπές ουσιαστικών παροχών και τη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους.
  • Τα μέτρα που θα ληφθούν θα πρέπει να είναι μόνιμα και διαχρονικά. Και φυσικά δε θα πρέπει να αρκούνται μόνο σε περικοπές. Οι περικοπές αναφέρονται σε προσωρινά, άμεσα μέτρα για τη γρήγορη αντιμετώπιση της κατάστασης. Αλλά διαχρονικά θα πρέπει να ληφθούν τέτοια μέτρα που δε θα επιτρέπουν, εκ νέου, σπατάλες και αυθαιρεσίες.

Ανεξάρτητα, όμως, από όλα τα προηγούμενα, η εντύπωση που σχηματίστηκε αρχικά, παραμένει. Και αυτή είναι αρνητική. Γιατί, η σφοδρή επίθεση κατά των αμοιβών των υπαλλήλων του δημοσίου και των συνταξιούχων, χωρίς την υιοθέτηση κάποιων ελάχιστων κριτηρίων, δημιούργησε ένα πολύ αρνητικό κλίμα, καθώς ανέτρεψε τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και προκάλεσε συναισθήματα ανασφάλειας, πίκρας και οργής. Ταυτόχρονα, η απροθυμία λήψης μέτρων που θα στόχευαν στους υψηλόμισθους και στο σπάταλο κράτος, δημιούργησε ένα αίσθημα αδικίας και οργής στους απλούς πολίτες. Ίσως να έπρεπε να ξεκινήσει από αυτό το σημείο η οικονομική πολιτική, ώστε να κερδίσει την εμπιστοσύνη του λαού και να μην προκαλέσει. Αλλά, η ανελέητη επίθεση κατά των εισοδημάτων των απλών υπαλλήλων μπορεί να απέφερε άμεσα αποτελέσματα, καθώς μειώθηκε ουσιαστικά το τρέχον έλλειμμα, γέννησε, όμως, αρνητικά συναισθήματα στους πολίτες. Και, τελικά, η μη επίτευξη των στόχων οδήγησε και σε απώλεια της εμπιστοσύνης.

Ίσως, τελικά, να ήταν καλύτερα να συνδύαζε η κυβέρνηση τις δύο αυτές πολιτικές. Θα μπορούσε να συνδυάσει τη μείωση στους μισθούς με ταυτόχρονη περικοπή του σπάταλου κράτους. Με τον τρόπο αυτό θα απέφευγε το αίσθημα δυσαρέσκειας, που προκλήθηκε στους πολίτες και ταυτόχρονα θα είχε μεγαλύτερη ευελιξία να πάρει και άλλα μέτρα, αν αυτά κρίνονταν απαραίτητα, όπως και έγινε…